
di LUCIA BECCHERE
Appo cumpridu 100 annos su 9 aprile, soe naschidu in Orune dae Saberi pastore e Maria Zidda massaja. De 12 fizzos solu jeo, Grascia e Franziscu semus annados innantis chin su tempus, sos atteros sono mortos in s’arbeschere e in su creschere. No isco si appo attu sa secunda o sa terza elementare, m’ammento de essere istadu dischente de sos mastros Baragliu, Soddu e Zizzi.
A 13 annos soe annadu in campagna chin babbu, a 14 ippo giài tzeraccu chin Peppe Zidda in su ‘e Gaddura. Dae su monte Alai amus turvadu sa roba a Tempio. Dopo carchi messe, bidu chi b’aiat s’azzudu de unu frade, su mere no aiat prus bisonzu de mene, so intradu chin d’unu atteru paesanu de sos de Tintinnazzu chi iti in Bortigiadas. Dae su ‘41 traballabapo chin Pascale Monne a Ozieri. C’appo gullidu sa malaria, mi cheriana curare incue ma appo nadu chi nono: “mi che ghiro a ub’est mama”. In bidda m’at curadu duttor Peppeddu Chessa, frade de don Chessa, chi poi si ch’ est annadu a Thatari.
Soe abbarradu in biddda chin d’unu frade de mama, tziu Sarvadoreddu Zizzi, manneddu de Gianni e Attilio Sannio, nepodes meos, izos de sorrastra.
Una die li morit una vacca, l’amus iscorjada e tziu meu m’at mannadu a su cubile a lacana de Letrancheddu, nugoresu, a pedire luminos pro allughere su occu. Unu zobanu tzeraccu, de sa matessi bidda mea, m’aiat pedidu: “nudda ti dolet”, ca m’aiat bidu in colore de chera e lanzu. “So tranquillu” aiappo rispostu. M’aiat nadu de m’appompiare in s’ispriccu e m’aiat attu biere unu marcu in sa pedde de cara. Istabapo bene e finzas a cussu momentu no m’ippo abbizzadu de nudda. Tziu meu m’at attu torrare derettu a bidda e su duttore, a sa prima occrada, derettu s’est dadu contu chi jucchiapo su carbonchiu. M’at nadu de torrare s’incras “chizzo, mia non ti dormas”. S’incras a manzaneddu frade meu Franziscu mi cat battudu a manu tenta a su duttore; s’ocru lu juchia totu ufradu non bidia mancu”. Duttor Chessa mi c’at piccadu a ube Castanzeddu, unu vrailarju chi teniat su vraile accurzu. M’at sistemadu supra de una cradea raccumannanne a frade meu de mi mantennere bene firma la cara mentras a su frailarju at pedidu de arrujare in sa braja allutta unu cantu de ferru grussu.
“Mia non nies pisti chene ti pistire – m’at ordinadu su duttore -, pisti lu nara cannu ti pistiti” e gai narenne m’at iffrichidu su ferru sa prima bia, in su marcu senza chi jeo intennia perunu dolore. Poi lu torrata a arrujare e a bestire un’attera borta: su risultadu est istadu su mattessi. Sae tres bias cando at toccadu sa carre sana, n’appo ghettadu ‘e carches!”.
Tannu su duttore m’at nadu: “Bae chi como non bi moris prus”.
In su 1944 est mortu babbu. Tziu Sarvadore no aiat prus bisonzu de mene e tanno soe annadu tzeracu chin Mimiu Casu, prima a Berchidda e poi semus annados a Terranova e bi soe abbarradu 5 annos. Tanno b’ini sos bumbardamentos. Appo bidu un apparecchiu tedescu atterrare in sa tanca, a 100 metros dae su dominarju ube istabat sennamenta sa familla de su mere. Sos tedescos an piccadu tottu sas missuras ca forzis bi cheriana acchere una base. Su sero ana affunnadu una nave in su portu e meda zente est bennida a chircare riparu intro e domo. Durante sa notte sos americanos ana ghettadu tre bombas in su mattessi puntu ube s’inimicu ait piccadu sas misuras. Per forzuna no ana mortu a nemos. Sa zente si che ughiat. Appo bidu unu vetzu tzoppu, chin su bacheddu e un’anca pinnicada, fughinne derettu, non lu sichiat mancu su sale in su rivu azzuntu”. Teniapo 17 annos, it su 1943.
Mentras ippo a Terranova m’ana muttidu a sa bisita ‘e leva e appo attu su serviziu militare a Verona pro 13 messes e dopo su congedo soe torradu a traballare in Terranova binzas de su 1950. Poi soe annadu a Nugoro tzeracu chin Bustianu Romagna: su bestiamene suo paschiat in Tuccurutai.
Bi soe abbarradu binzas de su ’57. S’annu imbeniente mi so alloccadu chin Bobore Pirari nugoresu chi paschiat in Sa Serra. Dopo duos annos mi so postu a contu meu. In su mentras sa familla mea ait eredadu unu cunzau e l’amus serradu a muru e n’apo atu unu olibarju. Acchiapo su pastore e su massaju, ischiapo pudare e innestare ulibas e acchere muros gurdos, e lu acchia sennamente pro atteros, no appo brigadu mai chin nisciunu.
Appo connottu, de passazzu, muzzere mea Salvatorina Porcu, morta in su 2006. Sa paralimba it una sorrastra sua ispossada chin d’unu fradile meu. Nos semus ispossados in su ’66. Sa die bestiappo de belluju e cambales, iscia sa vardetta e sa brusa. In municipiu, a sa prima cumpassida, imus 6 o 7 coppias de isposos ma in creja sa festa it solu pro nois duos. B’at naschidu duos fizzos, Maria Franca chi ista chin mene e m’accudit, e Saverio mortu a 6 annos in su ’75 in unu incidente stradale.
Appo attu su chircadore de abba. L’appo imparadu pro cumbidazione canno s’amicu meu Chischeddu Campana m’at muttidu pro chircare abba chin d’una camba, si zirabat a mente sua cheriat narrere chi s’abba b’it. Dae sa die l’appo marcada nesci in baranta locos.
M’est semprere piacchidu de annare a tuntunnu e a goddire inucru agreste. Dae sos annos novanta annabapo duas bias a s’annu in Toscana pro accattare nepodes meos, chi paschiana al Mugello, e a Mores uve paschiana atteros nepodes.
Chin erula e linna acchiapo sos carreddos e sos caddeddos pro los dare a sos pizzinnos de su bichinadu.
Orune bantat atteros fizzos de 100 annos: Caderina Jacu 101, Giampietro Demurtas 102, chi est in Nuoro, mentras Elena Berria 101, dae tempus in Nugoro, est morta dae pacu.
Views: 63






































































































Bellissima autobiografia raccontata in sardo stretto ! Raccontata con fervore e ricca di particolari di una Sardegna antica !
Hai fatto bene Lucia a intervistare Cosomeddhu, un personaggio emblematico del nostro e dei nostri paesi, una sorta de pirastru de vinza, pero selvatico nato da seme, rustico, resistente squisito quando arriva alla maturazione. Le spine le aveva il suo tempo, lui le ha subite ma non per questo si è piegato, ma ha saputo conviverci facendo di necessità virtù. Grazie Lucia per questa testimonianza che ad Orune fa tanto bene.
Congratulazioni
Grazie Massimiliano per la tua incessante promozione e divulgazione della storia e la cultura della nostra Sardegna declinate in tutte le forme.
Passione, impegno e competenza ti contraddistinguono da anni e fanno di te una persona veramente speciale.
Certa di interpretare il pensiero di quanti come me sono tuoi fedeli lettori e collaboratori, un grazie di cuore